Cannes 2026: parels rapen uit de middelmaat

Cannes laat Lukas Dhont niet los. Dat bewijst de festivaljury die met haar prijs ook de inspirerende acteursregie van Lukas Dhont benadrukt. Ze is een constante in zijn prille filmografie. Net als bij Girl en in Close zocht de regisseur naar nieuwe gezichten voor zijn hoofdpersonages Pierre en Francis. Aan het front helpt in 1916 de eerder stille Pierre gedreven mee aan het uitladen van munitie en aan het evacueren van de gesneuvelden na de gevechten. De uitbundige Francis zorgt voor amusement achter de linies. Hij steekt theaterstukjes in elkaar en ensceneert muzikale intermezzo’s. Voor boerenzoon Pierre gaat een nieuwe wereld open en beiden groeien naar elkaar toe. Krijgt hun liefde kansen onder de brutale en angstaanjagende oorlogsomstandigheden? Inspiratie voor zijn verhaal vond Dhont in een zwart-wit foto van soldaten die voor hun kameraden toneeltjes opvoerden. Kunst als lichtpuntje tussen de beschietingen door? Met deze iconografie was de regisseur niet vertrouwd. Coward, waarin de regisseur het ook heeft over gender en identiteit werd in Cannes goed onthaald en toen kwam de acteerprijs. Voor Cannes is, na de gebroeders Dardenne, Lukas Dhont een wissel op de toekomst.

Hoger

De prijs voor de beste vrouwelijke vertolking ging eveneens naar een duo. En met Virginie Efira was er opnieuw een landgenote bij. Zij speelt samen met de Japanse Tao Okamoto de hoofdrol in Soudain (All of a Sudden) van Ryusuke Hamaguchi. Efira staat aan het hoofd van een zorgcentrum voor dementerenden. Zij wil de Humanitude-aanpak, waarbij de nadruk ligt op wat zieken nog zelf kunnen, implementeren en vindt een zusterziel in Okamoto die een experimenteel theater leidt en terminaal ziek is. Hamaguchi draaide zijn film in de Franse hoofdstad en zijn film vol kwetsbare mensen was een van de hoogtepunten van het festival. Dialogen, politieke en filosofische discussies zijn nooit banaal in deze meer dan drie uur durende film vol pure schoonheid. Die had een hogere plaats op het palmares verdiend.

Integreren

De hoogste plaats, alias de Gouden Palm, wordt nu ingenomen door Fjord van de Roemeense cineast Cristian Mungiu. Met deze onderscheiding wordt hij lid van de tien leden tellende club van twee Gouden Palm winnaars. Zijn eerste kreeg hij in 2007 voor het abortusdrama 4 Months, 3 Weeks, 2 Days. Zijn jongste film Fjord speelt zich af in Noorwegen en gaat over het gezin Gheorgiu dat zich na een verblijf in Roemenië in dat land komt vestigen. Daar werd moeder Lisbet geboren. Met haar Roemeense man Mihai heeft ze vijf kinderen. Het jongste is nog een baby. Mihai en Lisbet zijn strenge ouders en heel devote praktiserende christenen. De kinderen zijn vertrouwd met Bijbel en psalmen. Ze slagen erin om zich goed te integreren in hun nieuwe omgeving maar ze houden er andere opvoedingsmethodes op na dan hun buren. Er wordt de kinderen veel verboden. Wanneer de juf bij het turnen een blauwe plek in de nek van de oudste dochter Elia ontdekt, slaat de school alarm. De gevolgen zijn dramatisch.

De vijf kinderen, inclusief de nog borstvoeding krijgende baby, worden geplaatst. Er volgt ook een pijnlijke rechtszaak waarbij Mihai toegeeft dat hij zijn kinderen soms een tik geeft maar nooit slaat. De ganse gemeenschap raakt ontwricht en splitst zich op in voor en tegen de ouders. Mungiu toont in prachtige beelden hoe waarden botsen en systemen mensen kunnen vermalen. Op de persconferentie na de uitreiking van de prijzen gaf juryvoorzitter Park Chan-Wook nog een relativerende sneer aan het festival toen hij zei dat hij eigenlijk geen zin had om een Gouden Palm uit te reiken. Na vier deelnames aan de competitie wist hij immers zelf nog niet hoe zo’n ding er uit zag.

Oproep

Met de Grand Prix is de Zuid-Koreaanse voorzitter evenmin vertrouwd en deze zogenaamde “tweede prijs” was voor Minotaur van Andrej Zvyagintsev. Deze nu in ballingschap levende Russische regisseur is allesbehalve een vriend van president Poetin. Hij richtte zich tijdens zijn dankwoord persoonlijk tot Poetin toen hij hem opriep onmiddellijk een einde te maken aan de slachtpartij in Oekraïne. Een wens van miljoenen. Poetins antwoord kent men intussen en het kwam met een hypersonische Oresjnik raket aan in Kiev.

Ontluisterend

Minotaur is een remake van La femme infidèle van Claude Chabrol en is voor de gelegenheid overgeplaatst naar Rusland waar men in 2022 de invasie van Oekraïne aan het voorbereiden is. Gleb, de eigenaar van een vervoersmaatschappij moet veertien personeelsleden ter beschikking stellen om als soldaat naar het front te vertrekken. Terwijl hij zich met zijn zaken bezighoudt, vermoedt hij dat zijn vrouw hem ontrouw is. Hij gaat de confrontatie aan met haar minnaar... Minotaur toont een maatschappij in verval waarin mensen corrupt zijn en elk moreel kompas verloren zijn. Gladde Gleb is een klein maar essentieel onderdeel dat een groter raderwerk doet draaien. Een ontluisterend beeld van Rusland.

Koffertjes

Voor de prijs voor beste regie had de organisatie een koffertje met een palm voorzien. Tijd om er twee bij te maken was er blijkbaar niet. Eerst vielen de namen van Javier Calvo en Javier Ambrossi die als duo 'The Javis' The Black Ball regisseerden en daarna kwam die van Pawel Pawlikowski voor Fatherland. The Black Ball is een Spaanse film (La Bola Negra) waarin het terugvinden van een onvoltooid werk van Federico Garcia Lorca centraal staat. De Javis vertellen het verhaal van drie mannen op drie verschillende tijdstippen in de Spaanse geschiedenis. Hun door elkaar lopende levens zijn op verschillende vlakken met elkaar gelinkt. Het mooi in beeld gebrachte geheel vormt op de duur een kluwen van je welste. Een film om in te verdrinken of om af te haken. Hij kwam naar het einde van het festival aardig opzetten als kandidaat winnaar.

Bach

Fatherland was de ganse tijd zowat ieders favoriet voor de Gouden Palm. De regieprijs voor Pawel Pawlikowski is uiteraard verdiend maar het mocht toch ietsje meer zijn geweest voor een werk dat eten en drinken is voor iedere film- en cultuurliefhebber. Alleen al voor het eindshot van de film, Thomas Mann en zijn dochter Erika die in een kapotgeschoten kerk ontroerd luisteren naar een stukje Bach, wil je Fatherland terugzien. In dat gelaagd beeld ervaar je waartoe nazisme en fascisme hebben geleid. Woorden zijn daarbij niet nodig. In de topic “oorlog” die in Cannes zo prominent aanwezig was stond Fatherland inhoudelijk en vormelijk op de eerste rij. Naast Coward en Fatherland kwam nog een derde oorlogsfilm Notre Salut (A Man of his Time) op het Cannespalmares terecht. De veelal in Brussel wonende Franse regisseur Emmanuel Marre baseerde zich voor zijn scenario op het boek Notre Salut waarin zijn achter-grootvader zijn politieke gedachtengoed neerpende. Hij was een bewonderaar van Maréchal Pétain die meeheulde met de Duitse bezetter. Met haar bekroning voor Notre Salut als beste scenario maakte de festivaljury geen al te beste beurt.

Ellenlang

Onze tocht langs het festivalpalmares sluiten we af met de juryprijs voor The Dreamed Adventure van de Duitse Valeska Grisebach. Haar verhaal speelt zich af in de Balkan waar een archeologe verstrikt geraakt in een netwerk van mensensmokkelaars. Zal ze haar eigen hachje na veel omzwervingen kunnen redden? Grisebach maakt er een potje van, een hutsekluts van genres en neemt te veel hooi op haar vork. Met een ellenlange film als gevolg. Een euvel waaraan meerdere festivalfilms leden. Waarschijnlijk draaide Grisebach tot de laatste euro uitgegeven was. Vandaar het abrupte einde van haar vierde film die niet aan de verwachtingen beantwoordde na haar vorige, Western.

Filmhuis

Aan de vooravond van de 79ste festivaleditie waren de verwachtingen eveneens hooggespannen. Geen erg dat Hollywood verstek gaf, er bleven grote namen als Pedro Almodovar, Kore-eda, Asghar Farhadi in de running plus wat aanstormend talent. Maar beide clusers stelden teleur. Filmvakbladen bepleiten nu een terugkeer van de Hollywood studio’s. Of die de bocht rondom Cannes definitief genomen hebben, valt af te wachten. Gedelegeerd bestuurder Thierry Frémaux blijft er nuchter bij, “als Hollywood Cannes nodig heeft zal Hollywood naar de Azurenkust afzakken”. Wie heeft wie nodig, wordt nog een aardig spelletje.

Intussen davert de filmwereld verder op haar grondvesten. Sommigen hanteren stoere taal in verband met AI want ze zullen nooit toestaan dat artificiële intelligentie de mens zal vervangen. Intussen is dat proces al volop bezig en werden er in de rand van de filmmarkt een twintigtal debatten en uiteenzettingen gehouden over AI. Ook dat is Cannes, een filmhuis met vele kamers waarin altijd pareltjes te ontdekken vallen. Zelfs al is de competitie matig van kwaliteit. Op naar de tachtigste editie!

www.festival-cannes.com