Cannes 2026 wacht op ultieme scheut kwaliteit

Hoever deze rimpeling in de Franse filmpolitiek, Canal+ is de grootste financier van de Franse film, zal uitdeinen, valt niet te voorspellen. Wellicht tot op het hier gloednieuwe Brigitte Bardotstrand? Buitenstaanders hadden halverwege deze 79ste Cannes editie in ieder geval wat meer filmvibes verwacht. Vernieuwende beeldtaal zoals vorig jaar mocht ook. Een en ander kan nog tot 23 mei en daarom is het Cannes-glas halfvol.

Met films als Soudain van Ryusuke Hamaguchi en Fatherland van Pawel Pawlikowski is een filmglas trouwens al goed gevuld. Vooral de drie uur en vijftien minuten durende Soudain neemt daar al heel wat ruimte in beslag. Hamaguchi draaide zijn jongste film in de Franse hoofdstad. Daar is zorgkundige Marie-France directrice geworden van De Tuin van de Vrijheid, een instelling voor dementerenden. Oorspronkelijk was het een psychiatrisch ziekenhuis maar evolueerde tot een moderne zorginstelling. De overgang van oud naar nieuw is niet naar ieders zin gebeurd. Vooral verpleegster Sofie wil de oude waarden behouden en ziet weinig heil in vernieuwingen. Daar ontbreekt trouwens personeel voor. Marie-France denkt daar anders over en dringt haar project Humanitude op. Een en ander onder invloed van een toevallige ontmoeting met de verloren gelopen Tomoki, die autistisch is. Diens grootvader acteert in een stuk van de experimentele theatermaakster Mari. Marie-France gaat naar haar stuk kijken en ontdekt dat ze gelijkaardige ideeën hebben over zorg.

Onmogelijk

Ze voeren er urenlange discussies over en zijn het met elkaar eens dat het kapitalisme verantwoordelijk is voor de afbouw van de zorg. Besparingen leiden tot personeelstekort en er zijn op de duur niet genoeg jongeren meer om voor de ouderen te zorgen. Beide jonge vrouwen besluiten om de handen toch uit de mouwen te steken en het onmogelijke te doen onder het motto “het onmogelijke is onmogelijk tot het mogelijk is”. Het klinkt ietwat simplistisch maar alles zit toch goed in hun beide levens verankerd en ze pakken de zorg anders aan. Onvermijdelijk moet je daarbij aan het VRT-programma Restaurant Misverstand denken. Niet alles loopt op wieltjes want bij Mari wordt kanker vastgesteld. Tussen haakjes, in een pakje Cannesfilms, worden hoofdpersonages geconfronteerd met zwaar zieke tegenspelers.

Mari’s ziekte wordt een belangrijk item in de relatie met Marie-France en dat zorgt voor ontroerende momenten. De hamvraag is of alles zolang moet duren want je blijft niet zolang op het puntje van je stoel zitten. Maar Soudain heeft alles waar je als filmfan gelukkig van wordt. Een intelligent verhaal, zinvolle dialogen, fantastisch mooi verfilmd met een Hamaguchi, bekend van Drive My Car, in topvorm. Plus actrices, met de hier schitterende Belgische Virginie Efira als Marie-France, die de zeggingskracht van de beelden versterken.

Vaderland

Als voorlopige kandidaat voor de Gouden Palm speelt bij de filmcritici Fatherland van de Poolse cineast Pawel Pawlikowski haasje over met Soudain van Hamaguchi. Qua lengte zijn ze elkaars tegenpool 88 minuten tegenover 195. Kwalitatief scoren ze minstens evengoed maar voorlopig houdt Fatherland de bovenhand. Het verhaal speelt zich af in het Duitsland van 1949. Thomas Mann, auteur van o.a. De Toverberg en Dood in Venetië, keert uit zijn ballingschap terug om zowel in Oost- als in West-Duitsland lezingen te geven over Wolfgang von Goethe. Zijn dochter Erika is zijn chauffeur en op hun lange ritten zijn de sporen van WOII nog zichtbaar. Op de persconferentie bij zijn aankomst krijgt Thomas Mann een spervuur aan vragen te verwerken. Erika neemt de praktische kant van de tournee in handen. Bij het eerbetoon dat hem te beurt valt, vallen de verschillen in ontvangst op tussen beide landsgedeelten. Die zorgen voor een glimlach tussen de verheven toespraken. Regisseur Pawlikowski weet op een minimalistische wijze de vergane culturele grootsheid van Duitsland te evoceren en tegelijk aan de hand van Goethe’s en Mann’s gedachtengoed een pad naar de toekomst te effenen. Net zoals bij vorige werken, Ida en Cold War is de zwart-wit fotografie briljant. Zowel Sandra Hüller (Erika) als Hanns Zischler (Thomas Mann) komen in aanmerking voor een vertolkersprijs.

Afscheid?

Nog meer Duitse geschiedenis kwam er aan bod bij Volker Schlöndorff, een van Duitslands meest bekende regisseurs. Hij was hier zestig jaar geleden al met zijn debuutfilm Der Junge Törless, won in 1979 tussendoor een Gouden Palm met Die Blechtrommel en mocht nu in de sectie Cannes Première zijn jongste en wellicht laatste film voorstellen. Als 87-jarige verfilmde hij het onverfilmbaar geachte boek Heimsuchung van Jenny Erpenbeck. Daarin vertelt ze honderd jaar Duitse geschiedenis vanuit het standpunt van een huis dat aan een meer gelegen is in de buurt van Berlijn. Een origineel concept dat de regisseur behield maar het zijn toch de verschillende bewoners die het verloop van de tijd weergeven. Soms gebeurt dat aan de hand van de kledij of van echo’s van gebeurtenissen. Ouders vertrekken naar het Oosten en er wordt tevergeefs op hen gewacht. Schlöndorff vertelt het allemaal netjes en ongewild moet je dan terugdenken aan Sound of Falling van Mascha Schilinski die hier vorig jaar ophef maakte met haar geschiedenis van een boerderij die door verschillende generaties vrouwen werd bewoond. Zij bestormde de filmhemel met een zelden gezien beeldend vuurwerk. Voor filosoof en voormalig Duitse filmhemelbestormer Schlöndorff is Visitation vermoedelijk een eervol afscheid.

Moulin

Bij zijn selectie wilde gedelegeerd bestuurder Thierry Frémaux zijn acteurs en actrices blijkbaar het liefst twee keer op de rode loper laten paraderen. Dat was onder meer het geval voor Catherine Deneuve (Histoires Parallèles en Gentle Monster), Léa Seydoux (Gentle Monster en L’inconnue), Virginie Efira (Soudain en Histoires Parallèles) maar ook voor Lars Eidinger. In Visitation vertolkt hij de rol van een architect, HET beroep van Cannes 2026, want het komt in acht films voor. Een paar dagen later mocht hij terugkeren voor de wereldpremière van Moulin van László Nemes. De Hongaarse regisseur die de filmwereld in 2015 veroverde met zijn Son of Saul trekt zich in zijn jongste film het lot aan van Jean Moulin die in 1943 door de in Engeland verblijvende generaal Charles de Gaulle naar Frankrijk werd gestuurd om de verschillende verzetsbewegingen onder een commando te verenigen. Als introductie en historisch kader krijgen we de intocht van de nazi’s in Parijs te zien. Vandaar gaat het direct naar de dropping van Moulin en een paar vergaderingen van het verzet. Bij een bijeenkomst wordt Moulin opgepakt en samen met anderen naar Lyon overgebracht. Daar komt hij in de handen terecht van Klaus Barbie die de slachter van Lyon werd genoemd. Hoewel Moulin, wiens codenaam Max is, doodsbang is dat hij onder de folteringen zal bezwijken en namen zal verklikken, gebeurt dat niet. De aanpak van Barbie komt zelfs de Führer ter ore en die wil Moulin in leven houden omdat hij waarschijnlijk de datum van de landing van de Geallieerden kent. Meer dood dan levend wordt Moulin naar Duitsland overgebracht. Lars Eidinger vertolkt op een griezelige manier de rol van Moulins beul Klaus Barbie. Het pleit voor Nemes dat hij van Moulin geen filmhagiografie, maakt maar wat meer historische context ware toch gewenst. In Frankrijk is Jean Moulin een iconische en mythische figuur en men is het bijvoorbeeld nog altijd niet eens over wie hem verraden heeft.

Tijger

Eidinger maakt een kans op een acteerprijs maar die kan op dit ogenblik net zo goed naar Adam Driver gaan voor zijn rol als Gary Pearl in Paper Tiger van James Gray. Een film die zijn late selectie verdiende. Gray situeert zijn jongste film in het New York van de jaren tachtig toen kades werden aangelegd waar nieuwe bedrijven zich konden vestigen. De Russische maffia had die in handen en gewezen agent Gary Pearl probeert samen met zijn broer Irwin Pearl een slaatje te slaan uit al die toestanden door als een soort consultants op te treden voor de Russen. Het stoere mannetje spelen bekomt Gary slecht. Maar het levert wel een leuke film op. Gray’s collega’s als Ashar Farhadi met zijn rondjes draaiende Histoires Parallèles en Hirokazu Kore-eda met Sheep in the Box zakten hier genadeloos door het ijs.

Terwijl de mensen van de Marché du film al volop hun koffers aan het pakken zijn en veelal met lege handen Cannes verlaten, blijven de die-hard filmliefhebbers hopen op een ultieme kwaliteitsinjectie, want het ziet er voorlopig naar uit dat dit van geschiedenis overlopende Cannes toch geen historische editie wordt. Of wordt het er toch een? Met dank aan Lukas Dhont en zijn Coward.

www.festival-cannes.com