L’Arbre, le Maire et la Médiathèque (1993)

Rohmer wordt soms verweten dat zijn films een antiprogressief discours bevatten, zonder dat zijn werk daarom een uitgesproken politieke dimensie heeft. Met uitzondering wellicht van L’Arbre, le Maire et la Médiathèque. Dit is zeker Rohmers meest politieke film, niet zozeer omdat de regisseur een politiek standpunt inneemt, maar eenvoudigweg omdat de film handelt over lokale politiek in Saint-Juire, een klein dorp in het zuiden van de Vendée, net ten zuiden van Bretagne.

De jonge socialistische burgemeester (Pascal Greggory) koestert de ambitie om op de gemeenschappelijke weide een groots cultureel en sportief centrum te bouwen. Als kind van de streek en geliefd bij de inwoners, slaagt hij erin de nodige fondsen te werven dankzij zijn contacten bij het ministerie van Cultuur. De enige kink in de kabel is een prachtige honderdjarige wilg die de constructie van het complex in de weg staat. Een koppige onderwijzer (Fabrice Luchini) verzet zich met hand en tand tegen de plannen van de burgemeester en weet ook anderen voor zijn kar te spannen.

Ofschoon dit eveneens een film is over les années Mitterand, is het niet de dorpspolitiek op zich die Rohmer interesseert, wel het milieubehoud. De regisseur heeft zich nooit expliciet uitgesproken over politieke programma’s, maar geeft in veel van zijn geschriften en educatieve films blijk van een sterk ecologisch bewustzijn. Hij is evenzeer begaan met het behoud van natuurlijke landschappen als met dat van historische monumenten. De opkomst van het milieudebat in de aanloop naar de Franse parlementsverkiezingen van 1993 inspireerde hem tot het maken van deze snel opgezette film, die in 16 mm werd gedraaid volgens de beschikbaarheid van zijn acteurs, die op hun beurt werden vergoed met een percentage van de recettes. De film werd zonder persvoorstelling uitgebracht in één kleine bioscoop in Parijs, waar hij tegen alle verwachtingen in maandenlang met opmerkelijk veel succes op het programma bleef staan.

Rohmer laat alle standpunten over de geplande mediatheek aan bod komen en bekijkt de politieke retoriek van Parijse beleidsmakers, die hun idee van vooruitgang aan de provincie proberen op te leggen, met de nodige ironie en milde spot. De toon van deze komedie werd meermaals vergeleken met die van de achttiende-eeuwse schrijver Beaumarchais, die excelleerde in taalspel en het spitsvondig verdraaien van spreekwoorden, en met de blijspelen van cineast René Clair, bekend om zijn minutieus geconstrueerde komedies.

Zoals Richard Brody opmerkte: “In Rohmers ogen is de lokale, charmant ouderwetse held zowel de ware modernist als de authentieke radicaal.” Daardoor krijgt het personage van de onderwijzer, vertolkt door Fabrice Luchini, iets van een zelfportret van de cineast zelf.