L'ami de mon amie (1987)
De zesde en laatste film in de reeks Comédies et proverbes is een exquise komedie over liefde, zelfbedrog en onvervulde verlangens. Wie Rohmers eerdere moderne zedenschetsen apprecieerde, zal zeker ook gecharmeerd worden door deze speelse en luchtige illustratie van het spreekwoord “Les amis de mes sont mes amis.” De regisseur vond inspiratie in de komedies van Pierre Corneille die hij aan het herontdekken was en ook uit Johann Wolfgang Goethes Die Wahlverwandtschaften, lange tijd een van zijn droomprojecten.
De kracht van de film ligt minder in verrassingen dan in de natuurlijke vertolkingen en de subtiele observatie van menselijke relaties. Zoals vaker bij Rohmer gebeurt er ogenschijnlijk weinig: via dialogen, blikken en kleine gebaren onthult hij psychologische nuances en morele ironie. De spanning ontstaat uit de confrontatie tussen het sublieme en het banale, een kernmotief in zijn werk.
Opvallend is ook de sterke verwevenheid van personages en omgeving. Zelden was die wisselwerking zo dominant als in L’Ami de mon amie. De handelingen van het viertal worden meebepaald door het decor van Cergy-Pontoise, een kunstmatige, nieuwe stad aan de rand van Parijs, ontworpen door de neoklassieke architect Ricardo Bofill. De film opent trouwens met een montage van alle mogelijke hoeken van dit fel bekritiseerde nieuwbouwproject. De strakke lijnen en geometrie van de architectuur contrasteren met de chaotische emoties van de personages die pas tot rust komen in de natuur.
Zonder sociologische pretentie observeert Rohmer hoe mensen functioneren binnen zo’n geconstrueerde ruimte. Pleinen, wandelroutes en recreatieoorden vormen een toneel van toevallige ontmoetingen. Tegelijk lijken de personages proefkonijnen in een betonnen laboratorium – wat Rohmers enigszins reactionaire kijk op moderne architectuur verraadt. Door zijn beeldcomposities en de plaatsing van de personages in deze nieuwe stad, die trouwens meer op een klein dorp gelijkt, krijgt de postmoderne omgeving een overheersende rol. Visueel speelt de film geraffineerd met kleur en compositie: blauw en groen domineren het palet, met af en toe een rode toets als accent. Soms lijken groene en blauwe kostuums en gelijkaardige architectuurelementen zelfs met elkaar in dialoog te gaan.
Deze visuele intelligentie onderstreept dat Rohmers cinema, hoe eenvoudig die ook lijkt, een grote filmische verfijning verbergt. Voor liefhebbers biedt L’Ami de mon ami dan ook onweerstaanbaar charmante cinema.
Patrick Duynslaegher
Van 1972 tot 2011 was Patrick Duynslaegher filmcriticus voor Knack magazine, waar hij van 2001 tot 2011 hoofdredacteur van Knack Focus was. Van 2011 tot 2018 was hij artistiek directeur van Film Fest Gent. Hij schreef onder meer voor Sight & Sound, the International Film Guide, Variety en Vrij Nederland. Hij is de auteur van vier boeken, een over André Delvaux’s Vrouw tussen hond en wolf, een verzameling reviews, een overzicht van 100 jaar cinema in reviews en een kritische studie over het werk van Martin Scorsese.