Docville 2026: kloof dichten tussen kunst en wetenschap

Eerder werd bekendgemaakt dat het festival opent met Mariinka van Pieter-Jan De Pue, een bijzonder boeiende documentaire die zich grotendeels afspeelt in het oosten van Oekraïne. De Pue begint zijn film lang voor het begin van de Russische speciale operatie in 2022 en volgt enkele jongeren die bij het conflict betrokken raken. Onder hen twee broers die tegenover elkaar op het slagveld staan. Hun zus, Natalia, werkt als medic bij het Oekraïense leger en dan is er nog het jongere broertje dat geadopteerd in de VS leeft. De regisseur werkte negen jaar aan zijn film, die tot de beste behoort die over Oekraïne zijn gemaakt. De Pue is Artist in Focus op Docville, waar hij ook een master talk zal houden.

Nationaal

Mariinka maakt ook deel uit van de nationale selectie op Docville. Die omvat onder meer de eerder in Gent vertoonde Fantastique van Marjolijn Prins, die zich afspeelt in Conakry. Discussies in het Afrikamuseum in Tervuren vormen het onderwerp in Sauf le passé van Sanaz Azari. Trauma en ziekte komen respectievelijk aan bod in The Sessions van Sien Versteyhe en in Team Rudy van Nic Balthazar, die acteur-schrijver Rudy Morren volgt in zijn gevecht tegen de ziekte van Parkinson. In Famille Choisie vertellen vier drag queens over hun leven en in Uprooted - Five Women Against a Colonial Crime dienen vijf vrouwen klacht in tegen de Belgische Staat wegens misdaden tegen de menselijkheid. Hun traumatische verleden is getekend door geweld. Stijn Geenen kaart de ouderenzorg in het gevangeniswezen aan in zijn Achter de Tralies van de Tijd. Minister van Justitie Annelies Verlinden komt de film inleiden.

Internationaal

De winnaar van de internationale competitie in Leuven komt automatisch op de longlist voor de Oscar voor beste documentaire. Kandidaten zijn onder andere The Tale of Silyan van Tamara Kotevska. Haar film is een ecofabel over de band tussen mens en dier, respectievelijk Nikola, die op een vuilnisbelt werkt, en Silyan, een ooievaar met een gebroken vleugel. De kleurrijke pythonjagers in Florida demonstreren hun eigen tactiek en motivatie in The Python Hunt van Xander Robin en ook de ultra-voetbalsupporters kregen hun eigen film in de Zweedse Ultras van Ragnhild Ekner. De queer-subcultuur komt naar voren in Jaripeo, een regionale vorm van rodeo. Daarvoor keerde regisseur Efrain Mojico terug naar zijn Mexicaanse geboortestad. Hij maakte er een intiem portret van queer zelfontdekking binnen een traditioneel mannelijke wereld. In The Castle veranderen drie kinderen een verlaten gebouw in een achtergestelde wijk in Palermo in hun geheime, veilige plekje. Migrerende beren langs de kusten van Canada botsen in Nuisance Bear met een mensenwereld vol toeristen. Door de klimaatverandering komen de beren dichter bij de menselijke nederzettingen. Wie brengt wie schade toe?

ScienceVille

ScienceVille, het wetenschapsfestival binnen Docville, opent met twee documentaires die ontstaan zijn op het festival. Uit de jaarlijkse ontmoeting tussen wetenschappers en filmmakers kwamen vorig jaar twee projecten voort: Wie ben ik als ik ontwaak en (No) Birdbrain. In Wie ben ik als ik ontwaak volgde Lize Cuveele Mie en Tine. Samen volgden zij elektroshocktherapie, nadat medicatie en therapie geen soelaas brachten tegen hun depressie. Hoe beleven ze die ECT-behandeling, herwinnen ze hun oude zelf?

Om de monniksgier van uitsterven te behoeden, wordt in Planckendael een kweekprogramma opgezet, maar om dat te doen slagen, denken wetenschappers dat ze in het hoofd van die vogel zouden moeten kijken. Uit de film (No) Birdbrain blijkt dat dat even moeilijk is als kijken in het menselijk brein. Ook dit jaar is er een Science Pitch, waarbij researchers onderzoeken en projecten pitchen aan filmmakers.

De wetenschappelijke documentaires behandelen onderwerpen als kernenergie (Fission), ondergrondse gangen (Unterland), neutrino’s (Messengers) en chronischvermoeidheidssyndroom (Chronically Ignored). ScienceVille is er ook voor kinderen. Ze kunnen kennismaken met Het mysterie van de Pangolin, een klein, geschubd, mierenetend zoogdiertje, of een Reis door de tijd maken aan de hand van Bert Verknocke.

Kruisbestuiving

Bij de waardevolle wetenschappelijke docu’s van het jaar ligt de klemtoon op artistieke wetenschap en wetenschappelijke kunst. In Unseen Skies van Yaara Bou Melhem lanceert kunstenaar Trevor Paglen een kunstwerk in de ruimte om aan te tonen dat onze lucht meer is dan een speelveld van het militair-industriële complex. In Phenomena van Josef Gatti onthullen hyperrealistische beelden de innerlijke werking van de natuur. Wat kan de wetenschap van kunst leren en kunst van wetenschap? Dat ontdek je in The Universe in a Grain of Sand, een documentaire van Mark Levinson. Na de vertoning wordt over dat onderwerp gedebatteerd door onderzoekers en kunstenaars van de KU Leuven.

VR en Rockville

Dankzij een virtualrealitybril kom je op Docville in drie verschillende werelden terecht. In Energeia van Ugo Arsac wandel je in de geheime gebouwen van een Franse kerncentrale. Wetenschappers praten je bij over de toekomst van energie. Hoe mens en natuur opnieuw kunnen samenwerken, kom je te weten in Out of Nowhere van Kris Hofmann en Andreas Wuthe. Daarbij breng je een bezoek aan de door overstromingen geteisterde historische stad Hallein, gelegen aan de voet van de Oostenrijkse Alpen. Ancestral Secret is goed voor een contemplatieve reis naar de Q’ero-gemeenschap in het Vilcanota-gebergte, waar de laatste Inca’s woonden. Je ontdekt niet alleen de fysieke, maar ook een spirituele wereld.

In de tweede editie van Rockville worden er beklijvende muziekdocumentaires vertoond. Een greep uit het aanbod: Marianne Faithfull herleeft in Broken English, en voormalig bassist Glen Matlock vertelt het ontluisterende verhaal van de beginjaren van de Sex Pistols in I Was a Teenage Sex Pistol. The Making of De Jeugd van Tegenwoordig is volgens de festivalbrochure “een eigenzinnige, onconventionele film en een mix van mythe, interviews, feiten”.

Topics

Documentaires die onderbelichte vraagstukken op tafel durven leggen en een kritische blik werpen op de wereld vormen het Topics-onderdeel van Docville. Elon Musk Unveiled – The Tesla Experiment onthult dat de zelfrijdende auto die Elon Musk in 2014 aan de wereld voorstelde nog lang niet op punt stond. Zo werd de publieke ruimte een dodelijke proeftuin. In Among Thieves duikt een archeoloog in de wereld van de grafmaffia en infiltreert hij in een netwerk van corrupte handelaars om een waardevolle archeologische schat te beschermen.

In It was Just an Accident van Jafar Panahi denkt een man zijn vroegere folteraar te herkennen. Hetzelfde gebeurt in Surviving the Death Committee van Nima Sarvestani. De film speelt zich af in Zweden, waar Iraniërs een lid van het doodscomité op het spoor komen en hem naar Zweden lokken. Voltrekken zij gerechtigheid?

Talks

Talrijke op Docville vertoonde films krijgen na de vertoning een nabespreking of geven aanleiding tot een workshop. Twee voorbeelden slechts. Na Agatha’s Almanac, een Canadese documentaire over de negentigjarige Agatha die nog op haar eentje op de oude familieboerderij woont, kan je zelf aan de slag. In de workshop Ecologisch tuinieren in potten en bakken start je je eigen minituintje.

In de reeks VRT Canvas Talk komt meteoroloog en weerman Bram Vermeulen tekst en uitleg geven bij het ongelooflijke verhaal van Bertrand Piccard en Brian Jones, die in hun Breitling Orbiter in 1999 de wereld rondvlogen in een heteluchtballon. Vooraf wordt The Balloonists vertoond, een documentaire over die spectaculaire vlucht. Verantwoordelijken voor de documentaires op VRT Canvas komen op Docville tekst en uitleg geven over hun promotiestrategie. Dat gebeurt in het kader van de Docville Academy. Daarin past ook de Day of the Doc, met speciale aandacht voor de verantwoordelijkheid van filmfestivals in hun programmatie en tegenover publiek en makers. Blijft een festival een plek voor experiment, dialoog en discussie?

Alles over Docville op www.docville.be.