World soundtrack awards
Retrospectieve Classics-parcours op FFG2020: 'Papas Kino ist tot!'
Retrospectieve Classics-parcours op FFG2020: 'Papas Kino ist tot!'
deel dit artikel

Wie het over de Nieuwe Duitse Cinema heeft, oftewel de cinema van de jaren '70 in Duitsland, denkt in de eerste plaats aan Rainer Werner Fassbinder, Werner Herzog en Wim Wenders. Maar deze Heilige Drievuldigheid is slechts het topje van de ijsberg.

Daaronder zit de ‘verborgen geschiedenis’ van de Duitse cinema van de jaren ’70 die een vijftiental jaar boven alle andere nationale cinema’s uit troonde.  Wanneer we het werk bekijken van deze vergeten figuren, ontdekken we een bloeiperiode die nog veel rijker, gevarieerder en veelomvattender was dan algemeen erkend wordt.  Zonder daarom Fassbinder, Wenders en Herzog te vergeten is dit programma samengesteld uit telkens één film van een dozijn andere, doorgaans vergeten of onbekende Duitse regisseurs uit die periode, de tweede ‘gouden jaren’ in de geschiedenis van de Duitse cinema die in zijn totaliteit wel driehonderd namen telde!

Van de grote drie is Fassbinder ontegenzeggelijk de kroniekschrijver van Duitsland, terwijl Duitsland niet de essentie is van de bespiegelingen van Wenders en Herzog, van wie het werk tegelijk universeler en filosofischer is. Bij Wenders is er de obsessie van het zwerven en de road movie, de eeuwigdurende nood om in beweging te blijven. Bij Herzog de roep naar het verloren continent.

Het Classics programma van FFG laat werk zien van een aantal andere tenoren en van de onbekende talenten uit de spannendste periode in de naoorlogse filmgeschiedenis van de Bondsrepubliek: Jean-Marie Straub & Danièle Huilet, Rosa von Praunheim, Ulli Lommel, Niklaus Schilling, Alexander Kluge, Edgar Reitz, Peter Handke, Volker Schlöndorff, Margarethe von Trotta, Helma Sanders-Brahm, Wolf Gremm.

Chronik der Anna Magdalena Bach (1968) van Jean-Marie Straub en Danièle Huillet

Naar het dagboek van de tweede vrouw van Bach maken Straub & Huillet minder een portret van de componist dan ze een nieuwe benadering vinden om beeld en muziek creatief te combineren zonder dat het één de illustratie van het ander wordt. De strenge esthetiek maakt er een mijlpaal van in de minimalistische filmexpressie waar ook een bezwerende kracht van uitgaat.

Die Zärtlichkeit der Wölfe (1973) van Ulli Lommel

Fassbinder acteur Ulli Lommel debuteert als regisseur met deze decadente oefening in neo-expressionistische stijl rond de akelige figuur van Fritz Haarmann (Kurt Raab), de echt bestaande psychopaat die na de Eerste Wereldoorlog in Hannover meer dan twintig jongens heeft vermoord; de handeling is nu verplaatst naar de tijd van de zwarte markt in het Roergebied van de jaren veertig.

Im lauf der Zeit (1976) van Wim Wenders

Een road movie langs de grens van de Bondsrepubliek met twee mannen die elkaar niet kennen en een stervende filmcultuur ontdekken. Met zijn landschappen die ook een psychische dimensie bezitten en de ziel weerspiegelen, sluit Wenders aan bij traditie van de Duitse Romantiek.  Voor de regisseur toont Im lauf der Zeit ook ‘Het verhaal dat nooit wordt verteld in mannenfilms: de afwezigheid van de vrouw en het verlangen naar haar présence.’

Film Fest Gent

Rheingold (1977) van Niklaus Schilling

Genoemd naar Richard Wagners opera Das Reingold, is deze thriller over een driehoeksrelatie op een Express trein die langs de Rijnvallei raast een film vol bloedige Romantiek en flamboyant melodrama. Een vermetele poging van Schilling om Autorenfilm en cinema met een breed publieksbereik te verzoenen.

Deutschland im Herbst (1978) van R.W.Fassbinder, Alexander Kluge, Edgar Reitz, Volker Schlöndorff, Alf Brustellin, Maximiliane Mainka, Katja Rupé, Hans Peter Cloos, Bernhard Sinkel

Toonaangevende Duitse cineasten geven hun onmiddellijke impressies - soms puur documentair, soms verwerkt tot fictie, soms persiflage of Brechtiaanse geschiedenisles - van het klimaat van angst dat tijdens de herfst van 1977 de Bondsrepubliek in zijn greep houdt. Angst voor de alliantie tussen terrorisme en fascisme, angst voor de terreur die tot contraterreur en repressie leidt.

Die linkshändige Frau (1978) van Peter Handke

Na enkele scenario’s voor Wim Wenders, maakte schrijver Peter Handke zijn solodebuut met dit portret van een vrouw (Edith Clever) die vastbesloten is om op haar eentje het leven te trotseren. Handke onderzoekt in zijn strak in beeld gezette film ook de betekenis van het zwijgen en hij filtert Duitse Romantiek door het Parijse existentialisme.

Die dritte Generation (1979) van Rainer Werner Fassbinder

Agressief traktaat (met vooral een helse sounstrack) tegen de derde generatie terroristen bij wie het elke politieke motivatie ontbreekt en volgens Fassbinder in de kaart spelen van kapitalisten die terrorisme misbruiken om hun eigen belangen veilig te stellen.

Die Blechtrommel (1979) van Volker Schlöndorff

Schlöndorff won een Gouden Palm en een Oscar voor zijn adaptatie van Günter Grass’ roman over een vroegrijpe trommelspeler uit Danzig (tegenwoordig het Poolse Gdansk) die na zijn derde uit protest ophoudt te groeien en door wiens ogen we de wereld zien voor, tijdens en na het nazisme. Een episch verhaal vol groteske en absurde humor.

Die bleierne Zeit (1979) van Margarethe von Trotta

Een politieke remake van Von Trotta’s vorige film Schwestern, oder die Balance des Glücks. Losjes gebaseerd op de lotgevallen van twee zussen Christiane en Gudrun Ensslin, de een (Jutta Lampe) was als kind al een rebel en werkt nu voor een feministische krant, de ander (Barbara Sukowa) altijd braaf en de goedheid zelve, is nu een compromisloze terroriste. Een film ook over hoe de schuld van de ouders overgedragen wordt op hun kinderen.

Deutschland bleiche Mutter (1980) van Helma Sanders-Brahms

Complexe studie van het Duitse moederland en van de moeder van de regisseuse voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog. Een van de pakkende emotionele vrouwenportretten uit de Nieuwe Duitse Cinema met een veeleisende glansrol van Eva Mattes.

Kamikaze ’89 (1982) van Wolf Gremm

In zijn laatste levensjaar speelde Fassbinder nog de hoofdrol in deze in de toekomst gesitueerde verfilming van een politieroman van Per Wahlöö (van het Zweedse schrijversduo Sjöwall & Wahlöö). Fassbinder speelt met zichtbaar plezier een bullebak van een inspecteur die naar de daders van valse bommeldingen speurt en in het televisiekantoorgebouw van dertig hoog een geheimzinnige 31ste etage ontdekt en vier dagen heeft om het raadsel op te lossen, zo niet ontploft er een bom.

Patrick Duynslaegher. Curator Classics Film Fest Gent.

In de komende weken en maanden worden nog enkele titels toegevoegd aan het retrospectieve filmparcours.

Patrick Duynslaegher

Patrick Duynslaegher

Van 1972 tot 2011 was Patrick Duynslaegher filmcriticus voor Knack magazine, waar hij van 2001 tot 2011 hoofdredacteur was. Van 2011 tot 2018 was hij artistiek directeur van Film Fest Gent. Hij schreef onder meer voor Sight & Sound, the International Film Guide, Variety en Vrij Nederland. Hij is de auteur van vier boeken, een over André Delvaux’s ‘Woman in a Twilight Garden’, een verzameling reviews, een overzicht van 100 jaar cinema in reviews en een kritische studie over het werk van Martin Scorsese.
 

Online communicatie door Lavagraphics