VAF Kinepolis ING
World soundtrack awardsWSA
Habemus papam
Habemus Papam Nanni Moretti (2011)
Met: Michel Piccoli, Nanni Moretti, Renato Scarpa, Jerzy Stuhr, Franco Graziosi, Margherita Buy
duur: 102 minuten
Tragikomedie, Psychologisch drama, Komedie, Drama

Italiaanse cinema
Nodig je vrienden uit
Film Fest Gent - Habemus Papam

Waarom moet u deze film zien?

  • De fenomenale vertolking van Frankrijks grootste levende acteur Michel Piccoli.
  • De inkijk in Vaticaanse pracht, praal en intrige.


Nanni Moretti (Brunico, 1953) is een echte Italiaan, wat er dan ook voor zorgt dat ondanks zijn extreem kritische ingesteldheid, hij plotseling alle sarcasme en scherpe spot laat varen als hij een film maakt over de paus. In het land dat het Vaticaan en de Heilige Stoel herbergt, spot je niet met de katholieke godsdienst, zelfs als je in je vorige films met alles en nog wat de draak steekt of de samenleving kritisch becommentarieert, zoals in de puntige politieke satire 'La messa è finita' (1985) en het anti-Berlusconi traktaat 'Il Caimano' (2006). 

De pauselijke vertrekken mogen dan nog in de studio nagebouwd zijn, Moretti betreedt ze als een heiligdom

De pauselijke vertrekken en de Sixtijnse Kapel mogen dan nog in de studio nagebouwd zijn, Moretti betreedt ze als een heiligdom zoals hij ook alle kerkelijke rituelen observeert zonder dat er een lachje afkan, afgezien misschien van de TV-reporter die grijze rook met witte verwart. De pracht en praal van het Vaticaan, met zijn Zwitserse Wachten, gemijterde prelaten, kunsthistorische parafernalia en pontificale rituelen wordt dik in de verf gezien en is zelfs voor antiklerikalen een lust voor het oog.

De titel slaat op de Latijnse zin die meldt dat het college van Kardinalen een nieuwe paus heeft verkozen. Zodra de woordvoerder van het Vaticaan op het balkon van de Sint-Pieters basiliek deze gewijde woorden uitspreekt, hoor je een door merg en been gaande schreeuw. Alle ogen zijn gericht op Melville (Michel Piccoli), een oude man die nooit verwachtte dat hij tot kerkvader zou uitgeroepen worden en die de verantwoordelijkheid die bij deze job hoort, niet wil dragen en ook niet aankan.

Zodra de woordvoerder van het Vaticaan op het balkon van de Sint-Pieters basiliek deze gewijde woorden uitspreekt, hoor je een door merg en been gaande schreeuw

Gezien de kardinalen de wil van God gesproken hebben is er volgens de kerkelijke leer voor Melville geen ontkomen aan. Zijn entourage denkt dat zijn paniek van korte duur zal zijn. Een beetje rust moet het probleem vanzelf oplossen en als dat niet lukt krijgt hij Italië’s beste psychiater op bezoek (gespeeld door Moretti) die moet onderzoeken of bij de kerkvorst mentaal alles in orde is. Hij vlucht uit Vaticaanstad en doolt rond in de straten van Rome, waar hij makkelijk burgerkleren vindt en hij, gezien zijn verkiezing nog niet officieel werd meegedeeld, ook door niemand wordt herkend. Hij geniet van zijn teruggevonden vrijheid, ontmoet allerhande gewone lieden en ook een theatergezelschap dat Tsjechov’s 'De Meeuw' repeteert.

Moretti onderbreekt deze scènes met wat zich intussen in het Vaticaan afspeelt; de kardinalen blijken allemaal toffe oude mannen, er is geen enkele verwijzing naar hun onderlinge machtsstrijd, laat staan allusies naar de vele seksuele schandalen die ook tot het Vaticaan reiken. De ingehuurde zielenknijper organiseert zelfs een partijtje volleybal waar de prelaten enthousiast aan deelnemen. Een scène die ook verwijst naar een vorige film van Moretti, 'Palombella rossa' (1989) waarin de regisseur beduidend scherper uit de hoek kwam. Het is wordt over geloofskwesties zoals Marco Bellocchio’s 'L’ora di religione' (2002).

Naar Michel Piccoli kijken is een stuk filmgeschiedenis induiken

Gelukkig is er Michel Piccoli die het manke materiaal tot hemelse hoogten overstijgt. Piccoli was 85 toen hij de film draaide (intussen is hij er 91) en naar deze Franse veteraan kijken is dan ook een stuk filmgeschiedenis induiken. Hij speelde in meer dan 200 films en werkte met nagenoeg elke belangrijke regisseur van de laatste zestig jaar. Ik wil u het volledige lijstje besparen maar kan toch niet weerstaan om de groten op te noemen met wie Piccoli films maakte, want dit geeft al een idee van zijn reikwijdte én van hoe hoog hij door de meest uiteenlopende filmmakers wordt ingeschat: Jean-Luc Godard, Claude Chabrol, Alfred Hitchcock, Leos Carax, Theo Angelopoulos, Manoel De Oliveira, Raoul Ruiz, Jacques Rivette, Louis Malle, Jerzy Skolimowski, Jacques Demy, Marco Bellocchio, Bertrand Tavernier, Claude Sautet, Elio Petri, Marco Ferreri en Agnes Varda.

Een van zijn bekendste films is 'Belle de Jour', één van de zeven films die hij draaide met Luis Buñuel, een notoire atheïst, o.a. 'La voie lactée', een speels onderzoek van allerlei vormen van ketterij sinds het bestaan van het christendom, waarin Piccoli Markies de Sade speelde. Als je in meer dan tweehonderd films hebt gespeeld, is het vanzelfsprekend dat het niet allemaal uitschieters waren, maar Piccoli zelf blijft altijd overeind, zelfs al is de film barslecht. Ik ken maar één andere acteur die niet in staat is slecht te zijn, zelfs niet in de meest abominabele film, en dat is een acteur van een totaal andere envergure: Gene Hackman. Voor een stuk heeft dit te maken met het feit dat Hackman altijd zichzelf speelt, wat ook voor Piccoli geldt, die bovendien heel minimalistisch acteert en veel ruimte vrij maakt zodat de toeschouwer zijn houding, gedragingen en dialogen naar eigen inzicht te interpreteren.

Piccoli zelf blijft altijd overeind, zelfs al is de film barslecht

De knapste vertolking van Piccoli vind je niet toevallig in een film waarin ogenschijnlijk niets gebeurt: 'Dillinger è morto' (1969) van Marco Ferreri. Je ziet niets anders dan een man, kaderlid in een fabriek, die ’s avonds thuis komt, zijn vrouw met migraine aantreft in bed, zelf zijn potje kookt, homemovies bekijkt, iets intiems doet met zijn inwonende schoonmaakster (honing van haar rug likt), uit oude kranten (waarop het nieuws wordt aangekondigd van de dood van de gangster Dillinger, neergeknald door het FBI terwijl hij met zijn vriendinnetje de Biograph bioscoop in Chicago uitwandelt) een oude revolver tevoorschijn tovert, het wapen oppoetst en dan zijn vrouw een oorkussen op het hoofd drukt en doodschiet. Waarna hij het appartement verlaat, naar de haven rijdt en ingaat op de vacature van een boot waar ze een nieuwe kok nodig hebben. Zo fascinerend is Piccoli om naar te kijken dat hij moeiteloos dit quasi one man recital draagt.

In 'Habemus Papam' zit er beduidend meer verhaal, drama, interactie tussen de personages, maar ook hier is het Piccoli die de film maakt tot wat hij is. Zoals de recensent van Variety schreef: "Acteurs en acting coaches zouden moeten bestuderen hoe subtiel Piccoli louter door met zijn ogen te bewegen nederigheid, intelligentie, angst en onschuldig plezier suggereert."

 

Patrick Duynslaegher (oktober 2017)

Na de dood van paus, raakt de nieuwe paus in een diepe persoonlijke crisis, vanwege de vele verantwoordelijkheden die hem boven het hoofd hangen... "Habemus Papam" begint met de dood van paus en met het conclaaf dat zijn opvolger kiest. Eenmaal gekozen raakt de nieuwe paus in een diepe persoonlijke crisis, vanwege de vele verantwoordelijkheden die hem boven het hoofd hangen. Hierbij krijgt hij hulp van een psychoanalyticus, een rol die wordt vertolkt door Nanni Moretti.
Universciné

Meer info

SD  

ondertitels: OV NL ot.
duur: 102 minuten
jaar: 2011
regisseur: Nanni Moretti

Online communicatie door Lavagraphics